Sytze van der Goot
Sytze van der Goot is een biologische boer in hart en nieren, al sinds 1996. In samenwerking met Natuurmonumenten is de boerderij ’t Hoogeveld uitgegroeid van 40 naar 500 hectare in pacht. Hier grazen dagelijks 500 stuks vee. Het grootste deel zijn Limousins, maar op de percelen die extensief worden beweid loopt ook een honderdtal andere rassen zoals Schotse Hooglanders, Herefords en Limolanders. “Biologisch zijn en deze manier van dieren houden, daar sta ik volledig achter. Ik ben er trots op.”
Sytze is opgegroeid op de (reguliere) melkveehouderij van zijn ouders. Zijn liefde voor het boerenleven zat er al vroeg in, maar het familiebedrijf was te klein om over te nemen. De omslag kwam toen Staatsbosbeheer hem de kans bood om een stuk natuurgebied te pachten. “Ze zochten iemand die op een natuurlijke manier wilde boeren en zo ben ik in het natuurweiden gerold.” In eerste instantie was dit nog naast zijn baan in loondienst, maar toen kwam in 1996 de kans om het grootser aan te pakken. In maatschap met een ondernemer is Sytze de samenwerking met Natuurmonumenten aangegaan. Vanaf toen werden gronden aangekocht in de Eelder en Peizermaden (wat nu het natuurgebied ‘de Onlanden’ is). Het is een laagveen weidegebied en zeer geschikt voor weidevogels. In 2012 kreeg het gebied ook de functie ‘waterberging’ waardoor het gebied natter en moerasachtig is geworden, wat veel watervogels trekt. Vanuit Natuurmonumenten kwam steeds meer vraag om het verder te beheren. Als er meer grond is, is er ook meer plek voor vee. En zo is de boerderij in 20 jaar uitgegroeid naar 500 hectare natuurgrond en 500 stuks vee.
Op de uitgestrekte natuurpercelen lopen verschillende runderrassen: Limousins, Schotse Hooglanders, Herefords en Limolanders. De robuuste rassen leven het hele jaar buiten en zijn goed bestand tegen het ruige terrein “Deze koeien passen goed op de natuurweides. Een melkkoe heeft een betere kwaliteit gras nodig, maar natuurgras is juist heel geschikt voor ons vee.” Het omgaan met de dieren op zoveel hectare natuurweide vraagt veel expertise. Sytze licht toe: “Je moet op een speciale manier met ze omgaan, eigenlijk een soort cow whisperer. De koeien kennen mij, ze vertrouwen mij en ze leren dat als ze met me meekomen dat ze dan wat lekkers krijgen. Als ik met meer mensen kom dan werkt het niet, ik moet echt alleen met de dieren zijn.”
De Limousins gaan ‘s winters op stal en die is openlijk toegankelijk voor publiek. Sytze licht toe: “Het is een grote open potstal waar ook de kalfjes worden geboren. Ik vind het belangrijk dat mensen het hele verhaal zien: het vlees dat je koopt is hier grootgebracht. Burgers staan tegenwoordig zo ver vanaf, ze snappen niks meer van het boer zijn. Wat we doen en waarom we het doen. Daarom vind ik het ook zo belangrijk om het hele verhaal te kunnen vertellen én te laten zien.” Ook zijn er regelmatig excursies op de boerderij, met als afsluiting een broodje hamburger of een barbecue.
Op het bedrijf zijn 200 moederdieren die jaarlijks kalveren. Daarnaast zijn er 100 stuks jongvee en een tiental natuurlijk dekkende stieren. “Niet iedere stier past bij elke koe. Het fokken is een vak apart; het is een kunst om de beste combinatie te maken.” De ene helft van de kalfjes van de moederdieren zijn stiertjes en de andere helft zijn vaarsjes. Alle kalfjes blijven 8 maanden bij de moeder. Daarna worden ze gespeend. De stiertjes gaan daarna naar een afmester en de vaarsjes blijven bij de kudde. Op 3-jarige leeftijd zal ze voor het eerst afkalveren.
De mest die vrijkomt gebruikt Sytze voor zijn eigen grond: “300 hectare grond mag ik bemesten. Al het voer winnen we zelf. Denk aan graskuil en het meeste strooisel. Ook hebben wij 15 hectare biologische akkerbouw van granen zoals rogge, gerst en haver, maar ook veldbonen. Die combinatie is ons eigen krachtvoer. Zo zijn wij helemaal zelfvoorzienend.”
Het maaien in het natuurgebied is in overleg met natuurmonumenten. Een vogelaar controleert iedere tien dagen waar er gebroed wordt, zodat het maaien daarop aangepast kan worden. Sytze vertelt: “Een deel van ons gebied is moerasachtig en dat trekt ook veel andere wilde diersoorten aan zoals vossen, dassen, reeën en ganzen. En alle wilde soorten (water)vogels zoals kraanvogels. Er zit nu zelfs een zeearend te broeden. Machtig mooi, maar qua werkuitvoering is het niet altijd ideaal.” grapt Sytze.
De toekomst ziet Sytze rooskleurig: “We hebben een goede samenwerking met Natuurmonumenten en onze zoon Jurjen wil het bedrijf overnemen. Daar ben ik heel blij mee. Hij werkt al volop mee en zit nu ook in de vof. Hij heeft zowel gevoel voor werken met machines als gevoel voor het vee. Jurjen heeft de minor Natuur Ondernemen gevolgd op het HBO, hij ziet het grotere plaatje helemaal.”
Het leukste aan het runnen van een boerderij? Sytze legt uit: “Ik ben natuurboer Sytze en daar ben ik trots op. Vooral ook op wie wij zijn en wat we uitstralen. Boer zijn is een beroep, maar wel 24/7. Je moet altijd aanstaan. Er gebeurt heel veel en je hebt veel verantwoordelijkheid over je veestapel en het natuurgebied.” Sytze vervolgt trots: “het meeste waar ik van kan genieten is een koe die een kalf krijgt en ‘s avonds door het land langs de kuddes lopen die grazen in de natuur. Dat is machtig mooi.”